و همين هدايت است كه در برابر اضلال است بدليل اين آيات « وَاللَّه لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ » ( صف 5 ) « وَاللَّه لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ » ( جمعه 5 ) و هدايت عام بدنبال تقدير گفته شده است چون كمال وجودى جانداران وابسته برهبرى بسوى صلاح و پرهيز از فساد است چنان كه آيت 13 و الَّليل است « إِنَّ عَلَيْنا لَلْهُدى وَإِنَّ لَنا لَلآخِرَةَ وَالأُولى » ولى در هدايت خاص ، تقدير بمعنى تهيه ى وسائل و وادار كردن تصوّر ندارد پس بموجب اصل آفرينش هدايت به سوى كمال لازم است و فرستادن پيغمبران و رهبرى آنها همين هدايت آدمى بسوى كمال او است چه جورى آفريده شده است كه زندگى او وابسته است بفكر و كار چه خوب و درست يا بد و نادرست پس آدمى با يك رشته دستور دين و حوادث فردى و اجتماعى سر - و كار دارد تا در اين تزاحم آزموده و ورزيده شود و به آنچه مىتواند باشد برسد و ارزش خود را نمودار كند بسوى خوبى و خوشحالى يا بسوى بدى و گرفتارى و همين است معنى امتحان و ابتلاى از سوى خدا ، اين است كه اگر آدمى با نافرمانى بسر برد تا همه ى آمادگى خود را در باطل بانجام رساند بدبختى بيشتر براى خود فراهم كرده است و همين است معنى مكر خدا و استدراج او كه در آيات مكرر آمده است مثل : « سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ وَأُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ » . و به همين گونه است طرف ديگر آن كه فرمان برى راه حق باشد توفيق است و هدايت به معنى خاصّ . « لَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ » 143 مفسّرين نوشته‌اند : منظور همان است كه در جهت نزول نوشتيم كه چون از جنگ بدر عدّه اى محروم شدند ، آرزوى جنگ داشتند و چون در جنگ احد گرفتار شدند عدّه اى فرار كردند و به اين آيه توبيخ شدند . « وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ » 143 طبرى : يعنى مرگ را در شمشير دست دشمن مى - ديديد . مجمع : بعضى گفته‌اند : يعنى شما مىديديد مرگ را كه تأكيد جمله ى قبل باشد و بعضى گفته‌اند نظر در اينجا بمعنى فكر است يعنى شما تأمّل و فكر مىكرديد